VU

Herontwikkeling buitenruimte VU Campus – duurzame en toekomstbestendige campus

In 2018 is MTD landschapsarchitecten gevraagd een masterplan op te stellen voor de herontwikkeling van de buitenruimte van de VU Campus. De bestaande inrichting voldeed niet meer aan de behoeften, ambities en doelstellingen van de universiteit. De herontwikkeling maakt onderdeel uit van de langetermijnvisie van de VU op het gebied van huisvesting, en sluit aan op een grootschalige stedenbouwkundige transformatie met sloop en nieuwbouw. Tegelijkertijd vervult de vernieuwde VU Campus – samen met het academisch ziekenhuis Amsterdam UMC – een belangrijke rol binnen de ontwikkeling van het Kenniskwartier en de bredere gebiedsontwikkeling van de Zuidas.

De oorspronkelijke campus kenmerkte zich door een overmaat aan verharding, een gebrek aan groen en verblijfskwaliteit, en een buitenruimte die werd gedomineerd door vracht- en autoverkeer. Er ontbrak bovendien een samenhangende en herkenbare inrichting. In het masterplan van MTD zijn de ambities van de VU vertaald naar ontwerpprincipes die de gebruiks- en belevingswaarde van de campus aanzienlijk verbeteren.

1. Mensgerichte campusruimte
De eerste stap in de transitie is het creëren van een hoogwaardige, autovrije campusruimte, waarin de mens centraal staat. Autoverkeer en logistiek zijn naar de achtergrond verschoven; een ondergrondse parkeergarage en royale fietsenstallingen zijn toegevoegd. Ruime wandelroutes en een heldere verblijfsstructuur bieden comfort aan voetgangers. Gezondheid en ontmoeting vormen belangrijke thema’s in het ontwerp: lange zitranden, ligweides, picknicktafels en sportfaciliteiten zoals beachvolleybalvelden, basketbalvelden en een open fitnessruimte stimuleren beweging en verblijf. Daarnaast zorgen open plinten en actieve begane grondfuncties (zoals horeca en winkels) voor meer interactie tussen binnen en buiten.

2. Groene, natuurinclusieve en klimaatadaptieve inrichting
De campus is sterk vergroend, met veel aandacht voor biodiversiteit en uiteenlopende gebruiksmogelijkheden. Denk aan een tiny forest, bloemrijke tuinen en kruidenrijk grasland. De beplanting bestaat grotendeels uit inheemse soorten, besdragende struiken voor vogels en nectarplanten voor insecten. Onder het centrale campusplein is een krattensysteem aangelegd voor regenwateropvang, dat vertraagd wordt afgevoerd naar de omliggende grachten – een belangrijk element in de klimaatadaptieve ambitie.

3. Duurzame materialen en hergebruik
De inrichting is gerealiseerd met duurzame materialen, waaronder natuurstenen zitranden, gebakken klinkers en slimme, energiezuinige verlichting. Daarbij is nadrukkelijk gekozen voor materialen die geschikt zijn voor hergebruik, met een lange levensduur.

Van visie tot realisatie
Na het masterplan heeft MTD diverse deelgebieden uitgewerkt tot ontwerp, waarvan inmiddels circa 75% is gerealiseerd. De plannen zijn afgestemd met de gemeente Amsterdam en Zuidas en dragen direct bij aan de ambities voor de gebiedsontwikkeling.

De ontwikkeling van de VU Campus wordt de komende jaren voortgezet. MTD blijft als vaste adviseur betrokken bij de verdere realisatie, waarbij de oorspronkelijke ontwerpkwaliteit en visie als leidraad dienen voor de toekomstige inrichting van de campus.