Middeldreef Markdal

Het landschap zuidelijk van Breda is in belangrijke mate bepaald door de Mark; een afwisselend beekdallandschap met talrijke overgangen van nat naar droog, van open naar dicht en laag naar hoog. Een landschap met grote ecologische en belevingswaarden en op de randen van het beekdal historische verbindingsroutes, landgoederen, kleinschalige gemengde landbouw en houtproductie.

De ontwikkelingsplannen voor het Markdal, zetten in op het versterken van de vroegere samenhang, die in de 20e eeuw grotendeels verloren is gegaan. Aanwezige landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten worden ontwikkeld en dienen als inspiratie en basis voor nieuwe, eigentijdse programma’s.
De kickstart vormt het revitaliseringsplan voor landgoed Bouvigne dat sinds 2002 fungeert als hoofdkantoor van Waterschap Brabantse Delta Breda. MTD landschapsarchitecten is vanaf 2004 betrokken bij het opstellen van het landschappelijke structuur- en inrichtingsplan dat intussen gerealiseerd en volgroeid is.
In 2008 volgen de plannen voor Marckhoek; een nieuw woongebied in de rand van het Ginneken. In opdracht van Vesteda / Synchroon en Schonk, Schull & Compagnie heeft MTD een stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan voor de openbare ruimte opgesteld.

Vanaf 2017 wordt gestart met de plannen voor de transformatie van landgoed en rijksmonument De Klokkenberg. Dit voormalige Rooms-katholiek sanatorium voor tuberculosepatiënten wordt op initiatief van Schonck, Schul & Compagnie getransformeerd tot een uniek, hoogwaardig woongebied. MTD is auteur van het stedenbouwkundig plan en inrichtingsplan openbare ruimte wat grotendeels gerealiseerd is.

Door de ontwikkeling van de drie landgoederen heeft het Markdal een nieuwe betekenis gekregen als betekenisvol buitengebied van Breda. Bij de gemeente Breda en andere partners is hiermee meer focus en budget ontstaan om een bredere gebiedstransformatie te verwezenlijken.

In dit licht kreeg MTD landschapsarchitecten in 2025 opdracht van de gemeente Breda voor het opstellen van een strategisch ontwikkelingsplan van het Middeldreefje. Het plan zet in op het herstel van een historische, 5 kilometer lange, deels onverharde, middeleeuwse route door het Markdal. Het Middeldreefje verbindt de verspreid liggende landgoederen opnieuw met elkaar en versterkt de historische logica en samenhang van het landschap. Langs de route worden op strategische plekken zogeheten dreefpalen geplaatst: natuurstenen pilonen met informatie over de landgoederen en hun geschiedenis. Zij markeren niet alleen de route, maar maken het samenhangende verhaal van het landschap zichtbaar en beleefbaar.

bijzondere kwaliteiten
De ontwikkelingsplannen voor de afzonderlijke initiatieven verbinden zich door hun gemeenschappelijke landschappelijke context van het Markdal. Ze versterken elkaar met de plannen voor het Middeldreefje, die de afzonderlijke plekken in het landschap van de Mark verbindt. Hiermee ontstaat een ruimtelijk kader voor toekomstige ontwikkelingen en voor de verschillende partijen, die in het beekdal actief zijn. Zoals het waterschap, Brabants Landschap en private initiatiefnemers, die ieder werken aan opgaven rond water, ecologie en landschap.
De beschreven plannen kenmerken zich allen door een op cultuurhistorische kwaliteiten gebaseerde succesvolle transformatie van landschappelijke elementen. Door het opnieuw activeren van de historische structuren, als drager voor ecologie, beleving en nieuw, eigentijds programma, is de toekomst van het Markdal geborgd,