Daklandschap ZOHO

ZOHO Rotterdam: een nieuw landschap voor makers en ontmoeting
De gebiedsontwikkeling ZOHO is ambitieus en innovatief en bouwt voort op de bestaande identiteit en structuren van het naoorlogse bedrijventerrein, waar ondernemerschap, creativiteit en experiment centraal staan. Met circa 600 woningen, een maakdistrict en groene openbare ontmoetingsplekken op verschillende hoogtes ontstaat een unieke hoogstedelijke leefomgeving.
Het Zomerhofkwartier ligt aan de rand van de Agniesebuurt, op korte afstand van het centrum van Rotterdam, wat duidelijk voelbaar is in de levendigheid van de plek. Het gebied wordt omsloten door de Noordsingel aan de oostzijde en het Hofbogenpark aan de westzijde. Binnen ZOHO worden deze landschappelijke structuren met elkaar verbonden via een publiek toegankelijk landschap op hoogte: een ecologisch daklandschap.
MTD Landschapsarchitecten is, op basis van het masterplan van Echo Urban Design, vanaf de VO-fase betrokken bij de uitwerking van dit daklandschap. Als eerste onderdeel binnen de gebiedsontwikkeling heeft MTD het ontwerp opgesteld voor kavel 1.0: een daklandschap rondom een gebouw, ontworpen door Orange Architects.

Landschapssferen: een dak vol ecologische beleving
Het beplantingsconcept is geïnspireerd op historische heemparken. Vier onderscheidende landschapssferen vormen samen de drager van een gevarieerd en ecologisch rijk daklandschap: het berkenbos, de kruidenrand, de poel en de heide. Elke sfeer heeft een eigen karakter en beleving, opgebouwd uit soorten die van nature passen binnen de bijbehorende habitat. Voor een duurzame instandhouding is gekozen voor gecultiveerde varianten.
Het berkenbos bestaat hoofdzakelijk uit berken, aangevuld met incidenteel een schietwilg en een onderlaag van bloeiende soorten. Rondom de terrassen zorgen hogere vaste planten en heesters voor privacy.
De kruidenrand wordt gekenmerkt door een rijke onderbegroeiing van kruidenmengsels, gecombineerd met heesters zoals meidoorn en lijsterbes.
Binnen de sfeer van de poel zijn soorten geselecteerd met sterke visuele kwaliteiten in kleur en textuur. Vanwege de technische randvoorwaarden is gekozen voor het simuleren van een poelomgeving, zonder permanent open water.
De heidezone bestaat uit een extensieve ligweide met heidesoorten en sierheesters. De pergola, die als architectonisch element over de ligweide loopt, wordt begroeid met klimplanten.
Langs de dakranden vormt een groen kader van hangende en opgaande beplanting een omlijsting van het geheel. Rondom de privéterrassen worden de hoogste beplantingslagen ingezet om privacy te waarborgen.

Techniek als fundament voor ruimtelijke kwaliteit
De realisatie van dit complexe daklandschap vraagt om een integrale benadering van techniek en ontwerp. Voor de verschillende landschapssferen zijn specifieke dakopbouwen ontworpen, waarin technische randvoorwaarden en ruimtelijke kwaliteit samenkomen.
Waterbeheer vormt een essentieel onderdeel van het systeem. Waterdoorlatende verharding en retentielagen van circa 150 mm onder het substraat maken het mogelijk om piekbuien tot 70 mm op te vangen, inclusief afstromend water van hogere dakdelen. Via een filterdoek wordt het opgeslagen water capillair beschikbaar gesteld aan de beplanting. Een smart flow control-systeem stuurt het waterbeheer op basis van neerslagvoorspellingen, waarbij in natte periodes water wordt afgevoerd en in droge periodes juist wordt vastgehouden.
De hoogteverschillen tussen de dakdelen dragen bij aan een gelaagde ruimtelijke beleving, maar brengen ook constructieve uitdagingen met zich mee. In de uitwerking van de doorsnedes is daarom per situatie gezocht naar een optimale balans tussen techniek, constructie en esthetiek.
Het daklandschap wordt verrijkt met natuurlijke speelelementen, zitranden en natuurinclusieve voorzieningen, waardoor het publieke karakter wordt versterkt. Het ontwerp combineert technische precisie met ruimtelijke kwaliteit en creëert een aantrekkelijke verblijfsomgeving voor mens, plant en dier.