Depot Boijmans van Beuningen

Een nieuw icoon in het Museumpark Rotterdam
In het hart van het Museumpark in Rotterdam hebben MTD landschapsarchitecten, in nauwe samenwerking met MVRDV, een karakteristieke openbare ruimte ontworpen rondom én bovenop het nieuwe Depot Boijmans Van Beuningen. Als eerste museale depot ter wereld dat zijn volledige collectie openstelt voor het publiek, biedt het Depot bezoekers de mogelijkheid om meer dan 151.000 kunstwerken te ontdekken en het restauratie- en conserveringsproces van dichtbij te volgen. Het uitgangspunt van het gebouw is maximale toegankelijkheid tot kunst en het bieden van een rijke, immersieve beleving. Het omliggende plein en het dakbosandschap maken integraal deel uit van deze visie en dragen bij aan zowel de openheid van het gebouw als de leefbaarheid van de stad.

Concept, identiteit en experiment: een bos in de stad
Het landschapsontwerp streeft ernaar om de omgeving van het Depot een unieke identiteit te geven door het concept van een groene boswereld. Dit bosmotief loopt door van het voorplein tot aan het daktuinenlandschap, dat zich op 32 meter hoogte bevindt, en creëert zo een gelaagde, groene totaalervaring. Deze integratie zorgt ervoor dat het maaiveld en het dak als één doorlopend en samenhangend landschap worden ervaren — het plein wordt het dak, en het dak wordt het plein.De leefomstandigheden voor planten op het dak zijn extreem uitdagend. Het ecosysteem moet bestand zijn tegen windstoten van meer dan 130 kilometer per uur, zoute zeelucht, hittestress en droogte. Naast deze klimatologische factoren zijn er ook technische uitdagingen: het gewicht van bodem, planten en bomen moet nauwkeurig worden afgestemd op de draagkracht van het gebouw en de dakconstructie — een gewicht dat toeneemt wanneer de bodem verzadigd raakt door zware regenval.

Afvoer- en irrigatiesystemen moeten perfect functioneren om wortelschade door overtollig water of verlies van planten door droogte te voorkomen. Ter voorbereiding zijn robuuste bomen geselecteerd en jarenlang opgekweekt om optimaal te kunnen functioneren onder deze dakomstandigheden. De wortels zijn zodanig geleid dat ze horizontaal groeien — als een platte hamburger — en zich in de breedte ontwikkelen in plaats van in de diepte. In 2020 ontvingen MTD landschapsarchitecten en MVRDV de Rooftop Award van de stichting Rooftop Revolution, omdat het Dakbos van het Depot een nieuwe standaard zet op het gebied van ecologische daktuinen.

Ontwerpelementen: Scherven en beplanting
Het ontwerp wordt gekenmerkt door een markante ‘schervenstructuur’, die dienstdoet als plantenbakken, waterafvoer en houten zitbanken. Deze scherven suggereren dat het Depot als het ware ‘geland’ is in het landschap. De beplanting bestaat onder andere uit zwarte den (Pinus nigra), ruwe berk (Betula pendula) en stinzenflora, wat samen een bosachtige sfeer creëert — ook wel ‘boskamer’ genoemd. Deze vegetatie is zorgvuldig gekozen vanwege haar geschiktheid voor zowel de klimatologische omstandigheden op het maaiveld als op het dak, en draagt bij aan een duurzaam ecosysteem. Op het voorplein zijn de plantvakken verhoogd in verband met de hoge grondwaterstand, waardoor de bomen hoger staan en hun levensvatbaarheid toeneemt.

Stedelijke inpassing en gebruik
Het groene plein functioneert als een uitnodigende openbare ruimte, ontworpen voor kleinschalige evenementen zoals De Parade. Dankzij zijn groene karakter en flexibele gebruiksmogelijkheden is het plein een volwaardig onderdeel van het Rotterdamse stadsleven geworden, waarin culturele beleving en dagelijks gebruik samenkomen.

Visuele impact en beleving
De spectaculaire spiegelgevel van het Depot reflecteert de groene omgeving maximaal en versterkt het gevoel van geborgenheid en intimiteit op het plein. Dit resulteert in een contemplatieve, groene ruimte op straatniveau waar ontmoeting en rust samenkomen. Het dakboslandschap — dat in beperkte mate toegankelijk is voor publiek — biedt bezoekers een panoramisch uitzicht over het Museumpark en de skyline van Rotterdam. Vanaf het terras en de bosrand beleven bezoekers de stad op een nieuwe manier, midden in het groen.