De bekroning van het plein en verwijzing naar haar dynamische verleden als veemarkt vormt het kunstwerk van de hand van Hans Kuyper. Met de officiële onthulling van de beeldengroep op de 'kop van de Koemarkt' vrijdag 6 november viert de gemeente Pumerend dat het nieuwe stadsplein compleet is.
Met het wegvallen van de koeien- en schapenmarkt in de Purmerendse binnenstad, ontstond eind negentiger jaren bij de gemeente Purmerend de wens om de Koemarkt her in te richten en een nieuwe betekenis te geven. Belangrijke uitgangspunten voor ontwerp vormden het autovrij maken en het vormgeven aan een nieuwe betekenis van het plein voor horeca, weekmarkt, evenementen en indien mogelijk de kermis. Op basis van een europese aanbesteding zijn begin 2008 vijf partijen geselecteerd om binnen een beschikbaar uitvoeringsbudget een ontwerp op te stellen voor de Koemarkt. Middels een selectieprocedure, waarin zowel een daartoe benoemde commissie als de bewoners van Purmerend een rol speelden, is eind 2008 gekozen voor het ontwerp van de combinatie MTD landschapsarchitecten, Sturm aannemers en Gebroeders van der Veekens. In het ontwerp is de eigenlijke pleinruimte vrijgehouden van de wanden en uitgesproken als een zelfstandig vlak. In de randen is, direct grenzend aan de gevels, een natuurstenen plint uitgesproken, die de ruimte markeert welke beschikbaar is voor terrassen.
Vervolgens is er voor gekozen om op het plein maximaal ruimte te creëren; één en ander met behoud van het unieke lommerrijke karakter. Binnen de pleinruimte is een natuurstenen vlak uitgesproken, omgeven door een dubbele rij lindebomen. Hiertoe zijn de aanwezige lindebomen hergebruikt. De dubbele bomenrij geeft het plein maat en schaal; het bladerdak geeft de gewenste beschutting en afwisseling van schaduw en licht. Gekoppeld aan de bomen en langs de randen van het plein zijn de in het huidige beeld zo bepalende gietijzeren baliehekken teruggebracht. De naambordjes, die ooit de plekken van de verschillende veehandelaren aangaven, markeren nu de terrassen en dragen de namen van de betreffende horecagelegenheden.
Binnen de pleinruimte is een 'kop' en een 'romp' uitgesproken; ieder met een eigen inrichting en gebruik. De 'kop' heeft een wat formelere uitstraling en statuur en krijgt een bijzondere betekenis door het kunstwerk van Hans Kuyper. Met een totale hoogte van zo'n 5.0 meter vormt het een eigentijdse verbeelding van het voormalige gebruik van het plein als beesten- en koemarkt. De eigentijdsheid komt tot uitdrukking in het abstracte en robuuste silhouet en in het interactieve karakter van het beeld. De ronde, natuurstenen sokkel speelt hierbij een importante rol; er ontstaat een werkelijke ontmoetingsplek op dit deel van het plein. Het bijzondere karakter van de 'kop' van de Koemarkt wordt onderstreept door de waterspuitertjes, die zijn opgenomen in de pleinvloer rond het kunstwerk; 4 robuuste stalen lichtmasten van zo'n 11.0 meter hoog onderstrepen dit nog eens.
De 'romp' van het plein kan worden opgevat als vrije gebruiksruimte; de zomerterrassen tussen de bomen, de weekmarkt, de kermis, muziekevenementen en een ijsbaan in het winterseizoen. Aan weerszijden van dit pleindeel zijn in de vloer de historische namen; 'Ossenmarkt' en 'Beestenmarkt' gegraveerd. Ook dit detail maakt de historische gelaagdheid van de plek voelbaar.
www.straatbeeld.nl
